Joop van Stigt en structuralisme

Een aardige aanleiding om eens stil te staan bij de architectuur van Groenhoven en Gouden Leeuw. Wellicht hebt U er in de loop der jaren wel het een en ander over vernomen, bijvoorbeeld dat deze complexen vermeld worden in sommige architectuurgidsen. En dat Joop van Stigt de architect ervan is. Joop van Stigt heeft niet zo veel gebouwd - het gaat hem vooral om de kwaliteit - hij was met name actief als restaurateur en als renovatiearchitect. Voor dit vak was hij als hoogleraar aan de TU Delft verbonden. Zo heeft Joop van Stigt de Westerkerk gerestaureerd en het Entrepotdok op ingenieuze wijze van woningen voorzien.

Een beetje geschiedenis.

Joop van Stigt behoorde qua werkwijze tot de zogeheten Forum-groep. Deze toen nog vrij jonge architecten - o.a. Aldo van Eyck, Herman Hertzberger en Jaap Bakema - wilden de tot seriematig automatisme verworden naoorlogse moderne architectuur met nieuwe middelen weer cachet geven. Zij vonden inspiratie in hun verre reizen en bestudeerden de uitheemse leefvormen. Deze werden niet op postmoderne wijze naar onze context gekopieerd, neen, het is hen om vernieuwende ruimtelijke principes te doen. Ze bleven vooral modernistische architecten. Zo ontstond het structuralisme; vanuit een kleinere ruimtelijke eenheid en structuur ruimten creëren.
Het gebouw van Centraal Beheer te Apeldoorn van Herman Hertzberger is er een sterk voorbeeld van. Zo ook het (voormalig) weeshuis van Aldo van Eyck aan het Ijsbaanpad in Amsterdam, waarbij Joop van Stigt hoofdopzichter bij de bouw was.
Ook Groenhoven en Gouden Leeuw worden tot de hoogtepunten van het structuralisme gerekend. Omdat er verder géén grootschalig woningbouwproject zo zuiver volgens het structuralisme gerealiseerd is, hebben Groenhoven en Gouden Leeuw een unieke plaats binnen het Nederlandse architectuur-erfgoed: Eigenlijk wel iets om heel zuinig op te zijn!
Het resultaat is een ingetogen - en erg mooi gedetailleerde - moderne architectuur (behalve structuralistisch ook op de geraffineerde 'zilver/metalen' Van Nelle fabriek te Rotterdam geïnspireerd), die ook bijzonder goed met het groen harmonieert. Dit pleit derhalve niet voor dreefverlaging, het opruimen van de loopbruggen, 'inpakken' van de parkeergarages of een gevel-architectuur aan de overkant die al te bruusk de visuele aandacht opeist.

Groenhoven en Gouden Leeuw verdienen het, hun prominente plaats in de transparante groene omgeving te behouden!

Geen wonder dat, zoals U wellicht weet, de Commissie Woonomgeving Groenhoven zich dan ook inzet om noodzakelijke vernieuwingen door te voeren met behoud van de waardevolle architectonische karakteristiek van Groenhoven.
Zo wordt bijvoorbeeld in de vernieuwde loopstraat de ruimtelijk interessante draagconstructie geaccentueerd door de heldere doch zachte gele kleur.

En, inhakend op Stan's aansporing om de 'bordessen' (de lifthallen op de etages) op te knappen: ook hier misschien wel aardig om stil te staan bij de architectonische karakteristiek, want laten we eerlijk zijn, die bordessen hebben (ondanks de donkerte) een prachtige detaillering en ruimtelijkheid.
Dat heeft één nadeel: het is kwetsbaar en voor je het weet is de architectonische karakteristiek ervandoor. Waaruit bestaat dan die 'architectonische karakteristiek', zult U zich wellicht afvragen.

Typerend zijn de glasvlakken, de metaalkleurige T-vormige glasprofielen, de verzonken voordeuren die de wanddikte ervaarbaar maken en de geverniste railingen en branddeuren.

Zo is het voor de architectuur het fraaist, mocht U plannen hebben de glaslatten van een metalic verfje te voorzien (voordeel: metalic grijs vervuilt visueel niet), de railingen en branddeur van een nieuwe vernislaag te voorzien en de voordeuren van een donkerdere kleur, bijvoorbeeld bordeaurood, te voorzien, zodat hun verzonken positionering een passend accent krijgt (zo 'knalt' bijv. een gele deur juist naar voren, zodat de fraaie verdiepte ligging ontkracht wordt).
Overigens kunt U ook aan een fraai wandarmatuur denken in plaats van het aanbrengen van een lichtkoof boven de voordeuren. En door de glasvlakken niet te witten blijft het halletje ruim, ruimtelijk en transparant.
Trouwens, de meeste lifthalletjes op de parterre hebben een prima kleurstelling met hun lichtgele wanden (bijvoorbeeld T8).
Gaat U eens een kijkje nemen!
Vragen of suggesties? Meldt U het de Commissie Woonomgeving!

Commissie Woonomgeving - Jan Kapsenberg